|
|
<P><FONT size=3>古代汉语中分为平、上、去、入四声,而现代汉语则由阴平、阳平、上声、去声构成,因此从古代到现代语音变化可概括为八个字:平分阴阳,入派三声(入声合入到平、上、去三声中)。即我们现在说的普通话里已经没有入声(但是有些方言里还保留有部分入声)。古人作诗讲究平仄,如果以现代汉语来看,阴平、阳平属于平声,上声、去声属于仄声,现在普通话里不存在的入声也属于仄声。这样就会出现一个问题,即现代汉语中的阴平、阳平中的一些字,虽然在今天看属于平声,但是如果它们是由古代汉语中的入声转化来的,那么在古代就应该归入仄声,而非平声。</FONT></P>
; ?. A8 x% k/ n# E! d" s<P><FONT size=3>下面的表列出了一些常用字,它们今读阴平、阳平,但在中古时期却是入声字。同时需要补充的是,鼻音韵尾(<FONT face="Times New Roman">n</FONT>、<FONT face="Times New Roman">ng</FONT>)的平声字在这里查不到,就是说不必再从表中查找,可直接认为是平声。</FONT></P>* T; W( k% A3 @- E5 ^( y" ~
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"></FONT></FONT>
9 K- @3 Y9 o. _, |2 U<P>
4 N) |/ B2 d, w" J<P><FONT size=3> B:八捌,拔跋魃,白,薄雹,逼,荸,瘪鳖憋蹩,别,亳孛勃渤脖钹舶伯铂魄(落魄)柏(柏林)泊箔博搏踣拨剥;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
$ r! G4 ^# A9 x/ W9 Z<P><FONT size=3> C:擦,插锸,察,拆,吃,出,戳,撮;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>" V4 D6 i/ W+ `$ \
<P><FONT size=3> D:答搭,达鞑耷褡妲怛靼,纛,得德,滴,迪的籴镝嫡狄逖荻涤敌笛,跌,谍蝶牒喋蹀碟迭叠垤,督,毒笃独髑读犊黩渎椟,咄掇,度(揣度)铎夺;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
9 M [7 Z' Z8 R<P><FONT size=3> E:额;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
$ Z% ~2 \, Q& S3 R9 }! j. Z<P><FONT size=3> F:发,罚乏伐筏阀,佛,缚(缚药),服伏袱弗拂福幅蝠;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
6 d( H3 G- H* C<P><FONT size=3> G:割胳格咯骼阁搁疙鸽革鬲隔<FONT face="Times New Roman">[</FONT>木鬲<FONT face="Times New Roman">]</FONT>膈嗝,刮聒,郭,国蝈虢;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P> V, a0 \( h2 {2 e, {
<P><FONT size=3> H:哈,蛤(蛤蟆),喝,合盒盍曷涸翮核劾鹘纥,黑嘿,忽惚,滑猾,豁,活;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>% a) j2 M% b3 F; _2 z) r
<P><FONT size=3> J:疾迹积激击唧缉绩,及汲极级圾急蒺嫉辑集给藉籍脊鲫棘即姞殛亟戢,夹浃,铗颊,截桀杰竭碣揭捷睫婕洁颉结拮鲒接节疖劫孑,掬鞠,菊桔局跼,绝掘崛倔撅厥橛镢蹶蕨獗决诀抉角(角色)桷觉谲爵噱攫;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>9 d; A/ u) |$ k, I1 N# h, N) P5 b
<P><FONT size=3> K:嗑瞌颏壳咳,哭窟;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>' Y' _+ w4 W0 Y ?; r8 ~" S" Y3 h
<P><FONT size=3> L:拉邋;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
! Q0 E# E! S* o6 I0 o' d8 l2 g<P><FONT size=3> P:拍,劈,撇,泼,扑,仆璞瀑;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>" }% i/ r1 ^) [0 _2 \
<P><FONT size=3> Q:七染漆戚,掐,曲,缺阙;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
7 D( P: {6 m" w<P><FONT size=3> S:塞,杀刹铩煞,勺芍杓,舌折,失湿虱,十拾石食蚀实什识,叔,孰熟塾赎淑秫,刷,说,俗,缩;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
2 X$ ]* ~! y$ p<P><FONT size=3> T:踏(踏实)塌遢,踢剔,贴帖,突凸秃,托脱;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>' `/ e, U0 j2 q4 F& W
<P><FONT size=3> W:挖,屋;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>
, x2 R$ D! H, [2 ?# U% Z<P><FONT size=3> X:膝昔惜吸息熄媳析淅晰悉锡夕汐,习席袭隰檄,侠狭峡匣狎辖瞎黠,挟叶(叶韵)胁协歇蝎,薛,学穴削;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>8 s/ v* e( f2 M: r& h3 K/ i
<P><FONT size=3> Y:鸭押,一壹揖,约曰;<FONT face="Times New Roman"> </FONT></FONT></P>% n$ t' J* q0 D% e/ E
<P><FONT size=3> Z:杂匝鉔,凿,则责帻箦泽择,贼,炸(油炸)铡闸轧(轧钢)扎札,摘,宅翟,着(着急),蛰螫折哲蜇摺辄辙,只(一只)织汁,直值植殖侄执职踯,粥,轴妯,逐烛竹筑竺,卓桌捉拙,琢啄灼酌茁浊斫濯</FONT></P>' g7 y1 w5 B- W/ i X8 t
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">
( s, t6 f3 X) y3 Y( N% O# ~<P></FONT></FONT>& {' F* }6 S4 K* Y5 v
<P>
t" V$ x3 q: E( v! a5 V7 d<P><FONT size=3>以上引自</FONT></P>
9 }+ G: C5 l) k) x& G$ M9 s" a<P><a href="http://www.zhgc.com/ylzs/D05%BB%EC%C8%EB%C6%D5%CD%A8%BB%B0%C6%BD%C9%F9%D6%D0%B5%C4%C8%EB%C9%F9%D7%D6%B1%ED.htm" target="_blank" ><FONT face="Times New Roman" size=3>http://www.zhgc.com/ylzs/D05%BB%EC%C8%EB%C6%D5%CD%A8%BB%B0%C6%BD%C9%F9%D6%D0%B5%C4%C8%EB%C9%F9%D7%D6%B1%ED.htm</FONT></A></P>
# l4 A- y' ^9 h5 y% n* \ R! Y<P><FONT size=3>是介绍楹联知识的网页,其中部分摘自余德泉的《对联通》一书。我手头有王力主编的《古代汉语》的附录中的《中古常用入声字今读阴平、阳平字表》,可惜本人不会五笔,打这些字出来恐怕难度太大,只好大致引用了一下,以后会对以上的引用做修改补充。</FONT></P>/ ~' I4 {& U) e
<P><FONT size=3>下面以诗为例略加解释。</FONT></P>* a# H }/ z# E
<P><FONT size=3>上联<FONT face="Times New Roman"> 1 </FONT>白日依山尽,<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> |</FONT></FONT></P>
( b" S/ r7 |( y! \: t7 m<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"> 2 </FONT>黄河入海流。―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-</FONT></P>3 T* |: [" u- r0 x: f
<P><FONT size=3>下联<FONT face="Times New Roman"> 3 </FONT>欲穷千里目,<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | |</FONT></FONT></P>* I$ ?% D( o. |5 d( h& Z5 A
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman"> 4 </FONT>更上一层楼。<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-</FONT></P>4 t; w; [. j) r! k' X/ j" p
<P><FONT size=3>我们先根据上表标出这首诗的平仄。对于第一句来说,“白”字读阳平,因此需要我们的特殊注意,上表中有出现,说明在古代“白”读入声,此处应标仄声。“依”、“山”读阴平,但是上表中没有出现,因此仍然标平声。“日”和“尽”不属于阴平、阳平,因此不必查表,直接标仄声就可以了。其实对于以鼻音做韵尾的“山”来说,也不必查表,可直接认为是平声。其余三句同理。</FONT></P>
$ ]% V# C- C2 c; D3 | j, }# u<P><FONT size=3>下面是我所要讲的<FONT color=#e61a1a>重点</FONT>之处了,第一点提到的平仄,指每句的第二、四两字,其余字则没有这些限制。第三点请看括号中说明。此处还是主要以这首五言诗为例,对于七言诗来说,以下几点就是指每句的二、四、六三字而言了。</FONT></P>
1 S7 L- h' a4 A* X; l<P><FONT size=3><FONT color=#e61a1a>第一</FONT>、从每句中来看,平仄是相间的;从每联中看,平仄是相反的,上联后句与下联前句平仄相同。前者就是说“日”与“山”,“河”与“海”,“穷”与“里”,“上”与“层”,平仄要交错,不能相同。后者是说上联中前句“日”和“山”与后句“河”和“海”平仄正好相反,下联也是如此,而上联后句(诗的第二句)中的“河”和“海”与下联前句(诗的第三句)中的“穷”和“里”平仄则相同。</FONT></P>- `& _: n, f# Z5 U- E0 @
<P><FONT size=3><FONT color=#f70909>第二</FONT>、每句句末不能出现连续的三个平声。这一点也可说成五言仄起平收句、七言平起平收句倒数第三字非仄不可。如</FONT></P>
$ x$ [! X0 j' Y4 i- v& J: s<P><FONT size=3>更上一层楼<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT> -<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>
4 @9 e6 r: j% {) E5 F; V5 p<P><FONT size=3>更上三层楼<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>― ― ― 错误</FONT></P>
) J* R' G5 W% P3 [% ?: P$ ]! P6 P<P><FONT size=3>轻舟已过万重山<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>
6 F: M. z6 z" \/ u- f7 h! F& {1 z<P><FONT size=3>轻舟已过千重山<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>错误</FONT></P>1 c7 {" Q! S0 {1 ~
<P><FONT size=3><FONT color=#ee1111>第三</FONT>、五言诗中的平起平收句(第二字为平,末字为平),七言诗中的仄起平收句(第二字为仄,末字为平)中第一、三或第一、三、五字中必须有一个平声,否则就是“孤平”。如</FONT></P>9 o# A$ n" k3 H, W# r
<P><FONT size=3>黄河入海流<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>; @4 d' y+ |. n5 f1 @7 V# D
<P><FONT size=3>大河入海流<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>错误</FONT></P>/ ]% ?) S9 e; l' C# g& E$ [2 j
<P><FONT size=3>千里江陵一日还<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>
6 c' K/ P. a3 t$ x5 ^/ G9 \<P><FONT size=3>万里江陵一日还<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>正确</FONT></P>* y; P4 e; h) a }: `
<P><FONT size=3>万里武昌一日还<FONT face="Times New Roman"> | | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> </FONT>错误</FONT></P>2 v2 {1 g7 z& \( e4 {. t/ u
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">( w5 V0 T& f u3 ?9 `$ D
<P></FONT></FONT>
1 y4 ^7 q0 z% F5 C& `4 }<P>
4 s( L' }8 b3 J0 z2 L3 }<P><FONT size=3>————————————————————————</FONT></P>
# J3 Q! [2 ? n# t. n<P>) O1 y/ P$ G0 B) u& |. Q
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>7 ?) k! N, `7 s! W
1 p. l& Q1 `7 t$ ^5 Q4 R4 Y: F7 a
9 m0 Y" t2 ]- u
# M9 R4 o1 O% b- L# {3 m<P><FONT size=3></FONT>! s' W* B+ u. L
<P>
" r3 L8 a' m& x2 ?+ Q6 b l7 a<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
- P) H8 O7 H% Z) z P, W<P><FONT size=3>下面再补充新的内容:</FONT></P>3 a0 z" E/ {& @: |" A% F0 q8 k. T
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">1</FONT>、古代有的字有多个读音,如“探”既可读成现在的去声,也可读成阴平;“玩”可读成阳平和去声;“看”可读成去声和阴平。</FONT></P>' d" K' [0 _( h$ q. i9 C7 ?
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">2</FONT>、现代轻声之类古读本调,如“着”、“了”、“过”。</FONT></P>: t% p7 }2 j- \; V; g
<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">3</FONT>、变调之类按本调处理,如“野火烧不尽”中“不”应读成去声而不是按变调读成阳平。</FONT></P>
' g# D3 V: k) N0 [* [<P>
7 J u+ |# n: v' ~" P<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
: c$ w, v7 r" ?' Z, [9 |<P>9 h% E0 f& l1 t$ w/ `
<P>3 h( d* _3 ]; E* K
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
1 H2 c7 v0 \" j( N# O: L- B<P>
# C; Y* ~% V9 y& E: D3 K0 E<P><FONT size=3>下面介绍一种特殊的规则——<FONT color=#f70909>变格</FONT>(也叫<FONT color=#f70909>拗-救</FONT>)</FONT></P>( k3 a' V f2 E e! L! W, p5 d
<P>
- i0 t+ o3 N1 \& P4 u Y: S3 x<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
7 ^7 X$ P0 ?% e7 {& o<P>
H. H9 D3 C) Q* Z0 R<P><FONT size=3><FONT color=#f70909>第一</FONT>、句中的拗救。</FONT></P>
. W; a0 e9 `& B- W( ^* P3 B: V+ s<P>/ c; N" g) [; ~/ ?
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>+ h* C1 O5 ]$ ?! @6 _" x6 c% t. a! n
<P>& O) l9 j5 X, X- n: C9 u1 f5 ^0 a% l( M
<P><FONT size=3>无为在歧路,儿女共沾巾。</FONT></P>& y- o" ?; c k' E. u" p' ?
<P><FONT size=3>――<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-<FONT face="Times New Roman"> |</FONT></FONT></P>5 `9 P: h' D3 C
<P><FONT size=3>“无为在歧路”中平仄不符合前面介绍的规则,但是属于一种常见的变格,即用第三个字的仄声补救第四个字的平声(差不多相当于这样一看就把“歧”当成仄声了)</FONT></P>2 G2 \& K/ c2 P! t
<P><FONT size=3>同样的还有</FONT></P>
, R1 n" _8 ^$ j9 h7 J<P><FONT size=3>回看射雕处,千里暮云平。</FONT></P>& y& k# o6 G1 I9 v2 s/ k; Y
<P><FONT size=3>其中需要注意的是“看”要读成阴平而不是去声。(不懂的罚看前面的内容)</FONT></P>5 Z2 \2 q) k: w# i
<P>- d1 ^/ b! p' I) M9 I1 Y- {
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
3 T& I4 ^/ |6 k( J& N0 O<P>
7 {! }* @, H, J7 h" t8 M D- N<P><FONT size=3>千载琵琶作胡语,分明怨恨曲中论。</FONT></P>2 U, S' E( J* q- |, |9 {
<P><FONT size=3>―<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>――<FONT face="Times New Roman">| </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> |</FONT></FONT></P>
% _0 k' ~" W# a; |) m) H<P><FONT size=3>“千载琵琶作胡语”中第二、四、六三字也不符合规则,但也是常用变格,这回用第五个字“作”(仄声)来补救。</FONT></P>+ P5 t B. Y$ f* [
<P>
. A) g- u2 k$ f! P<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
! q0 C; W) D' c& L$ V5 d" I( R1 r<P>3 {# n. @! e% y: {4 p4 k# b. ^9 y, Z6 e
<P><FONT size=3><FONT color=#f70909>第二</FONT>、出句拗,对句救</FONT></P>7 F- n9 W6 {& u6 [% F" ^
<P> y& a. \ ^5 l4 h6 L
<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
) u0 G; D, F4 G3 N% q<P>, P) J. x' D, W, D0 O# O4 f
<P><FONT size=3>野火烧不尽,春风吹又生。</FONT></P>
! G4 f% s. o; z& C) J7 ^" p# P, x# q) U<P><FONT size=3><FONT face="Times New Roman">| |</FONT>-<FONT face="Times New Roman"> | | </FONT>―――<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>-</FONT></P>" ~! `# i- D7 `7 j- P5 |' a
<P><FONT size=3>第一句第四字“不”用下一句第三字“吹”补救。</FONT></P>, C8 t: f9 l+ `7 X' N1 k
<P><FONT size=3>一身报国有万死,双鬓向人无再青。</FONT></P>
, }* \; r; D# N5 G% F, ~4 c/ `<P><FONT size=3>―<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>―<FONT face="Times New Roman">| | | | </FONT>―<FONT face="Times New Roman"> | |</FONT>――<FONT face="Times New Roman"> | </FONT>―</FONT></P>6 U5 R; t V* E- K
<P><FONT size=3>第一句第六字“万”用下一句第五字“无”补救。</FONT></P>; u7 [+ h2 D2 ]: \
<P><FONT size=3></FONT></P>
3 @9 c& s! X n d<P><FONT size=3></FONT></P>% a" c ?) Z& l% F, Y" D
<P><FONT size=3>变格因为唐代许多诗人都用,因此就成了正确用法了,而且这样用还会显得专业^_^</FONT>
- m6 J( i" ^8 K% _9 p9 V# W% R<P>
- a7 J" R6 I- Q: d% ]<P><FONT face="Times New Roman" size=3></FONT></P>
3 F1 t" ]% f) r7 Z4 _) f
; H }+ `, V9 q4 B7 ]0 g2 E. U0 W# ?/ g l9 g5 ]* s( J
[此贴子已经被作者于2006-5-16 23:17:14编辑过] x( X- M- I, T# i
|
|